ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن فضل بن حسن طبرسی سوره الصافّات 114 الی 122
[سوره الصافات (37): آيات 114 تا 122]
وَ لَقَدْ مَنَنَّا عَلى مُوسى وَ هارُونَ (114)
وَ نَجَّيْناهُما وَ قَوْمَهُما مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ (115)
وَ نَصَرْناهُمْ فَكانُوا هُمُ الْغالِبِينَ (116)
وَ آتَيْناهُمَا الْكِتابَ الْمُسْتَبِينَ (117)
وَ هَدَيْناهُمَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ (118)
وَ تَرَكْنا عَلَيْهِما فِي الْآخِرِينَ (119)
سَلامٌ عَلى مُوسى وَ هارُونَ (120)
إِنَّا كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ (121)
إِنَّهُما مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِينَ (122)
ترجمه:
و به حقيقت منت نهاديم بر موسى و هارون، و نجات داديم آن دو را و قومشان را از غمى بزرگ. و يارى كرديم ايشان را، پس بودند ايشان غالبان.
و داديم آن دو را كتاب آشكار. و هدايت كرديم آن دو را به راه راست، و باقى گذارديم بر آن دو در آيندگان. سلام بر موسى و هارون. همانا ما اين چنين پاداش دهيم نيكوكاران را. همانا آن دو از بندگان مؤمن ما بودند.
شرح لغات:
مننا- اصل لغت (منّ) به معنى قطع است، خدا گويد: (لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ)، «بر ايشان است اجر غير ممنون- فصلت- 8» كه ممنون در اين آيه به معنى مقطوع است.
نصر- به معنى يارى مىباشد، ولى بايد گفت: هر نصرى به معنى عون و يارى بوده ولى هر عون و يارى به معنى نصر نيست چه اين كه هر كمكى را (عون) گويند ولى نصر فقط كمك براى مبارزه با دشمن را گويند.
تفسير
خداوند به دنبال داستان ابراهيم به داستان «موسى» و «هارون» پرداخته و فرمود:
وَ لَقَدْ مَنَنَّا عَلى مُوسى وَ هارُونَ (و به حقيقت منت نهاديم بر موسى و هارون) يعنى نعمت داديم به ايشان آن چنان كه هر اذيتى از ايشان بريده است و از آن نعمتها، نبوت و نجات از دست فرعونيان و ساير نعمتهاى دنيوى و اخروى مى باشد.
وَ نَجَّيْناهُما وَ قَوْمَهُما (و نجات داديم آن دو و قوم ايشان را) از «بنى اسرائيل» مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ (از اندوهى بزرگ) كه مسخر و زير دست فرعونيان بوده و بشدت براى ايشان به كار گرفته مىشدند.
و گفتهاند: نجات داديم ايشان را از غرق شدن در دريا و يارى كرديم ايشان را بر فرعون و قوم او وَ نَصَرْناهُمْ (و يارى كرديم ايشان را) فَكانُوا هُمُ الْغالِبِينَ (پس بودند ايشان غالبان) يعنى غالب و قاهر شدند بعد از آنكه مغلوب و مقهور بودند.
وَ آتَيْناهُمَا الْكِتابَ الْمُسْتَبِينَ (و داديم ايشان را كتاب واضح) يعنى «تورات» كه به واسطه بيانى كه دارد بسوى خود مىخواند و اين صفت هر كتاب آسمانى است.
وَ هَدَيْناهُمَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ (و هدايت كرديم ايشان را به راه راست) يعنى دلالت كرديم ايشان را به راهى كه مؤدّى به حق و رساننده به بهشت باشد.
وَ تَرَكْنا عَلَيْهِما (و گذارديم بر آن دو) ثناء و ستايش نيكويى فِي الْآخِرِينَ (در آيندگان) به اينكه گفتيم:
سَلامٌ عَلى مُوسى وَ هارُونَ (سلام بر موسى و هارون) از تفسير اين آيه در پيش سخنانى گفتيم.
إِنَّا كَذلِكَ (ما بدين سان) مانند آنچه كه به موسى و هارون انجام داديم نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ (پاداش دهيم نيكوكاران را) به ايشان انجام مى دهيم و اين پاداش به خاطر اطاعت ايشان است.
إِنَّهُما مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِينَ (بدرستى كه آن دو از بندگان مؤمن ما هستند) يعنى آن دو از بندگان ما مىباشند كه تصديق كننده هستند به آنچه كه خداوند واجب كرده و به آن عمل مى كنند
.
ترجمه تفسير مجمع البيان، ج21