بيان اتّصال به ملكوت عليا و سفلى ترجمه بیان السعاده فى مقامات العباده سلطان محمد گنابادی«سلطان علیشاه»

بدان كه در گذشته اين مطلب تكرار شده كه عالم طبيعت بين دو ملكوت عليا و سفلى واقع است، عالم جنّ مانند عالم ملايكه محيط به دنيا و مى‏تواند در دنيا تصرّف كند، در اين مورد فرقى بين جنّ و ملايكه نيست و لذا حال ابليس بر ملايكه مشتبه شد و گمان كردند كه ابليس از آنان است.

و هر كس به نفس خويش رياضت دهد و خوردن و آشاميدن و خواب و سخن او اندك باشد و از خلق كناره‏ گيرى كند، اگر اين معنا به سبب امر امركننده‏ى الهى باشد به عالم ملايكه متّصل مى ‏شود و در حيطه‏ى آگاهى بر چيزى كه بشر بر آن مى‏ تواند اطّلاع حاصل كند.

و نيز در تصرّف بر عناصر، شبيه به ملايكه مى‏ گردد و در عناصر و مواليد آن هر طور كه بخواهد تصرّف مى‏ كند، اعيان و اشيا را از وجود خود دگرگون مى‏كند.

علاوه بر آن ملايكه نيز به او خبر مى‏دهند، او را در علم و آگاهى به چيزى كه قدرت علم به آن را ندارد و در تصرّف به آن يارى مى‏كنند.

اگر رياضت او به امر آمر الهى نباشد، يا به امر آمر الهى باشد ولى از تحت امر او خارج باشد و در رياضت و مشاهده ‏اش مستبدّ به رأى باشد.

اعمّ از آنكه تحت امر آمر شيطانى باشد يا نباشد و اعمّ از آنكه رياضت او به طريق شرايع و طبق قانون نواميس الهى باشد يا چنين نباشد چنين شخصى حتما به عالم جنّ و شياطين متّصل شده و در احاطه و تصرّف شبيه آنها قرار مى‏گيرد و توانايى بر چيزى پيدا مى‏كند كه ديگران توانايى آن را ندارند و آگاهى بر چيزى مى‏يابد كه ديگران ندارند و او كسى را عبادت و پرستش مى‏كند كه در عالم مشهود او تصرّف مى‏كند به گمان اينكه او خداست، يا ملايكه بزرگى از ملايكه‏ى خداست و عبادت او را عبادت ملايكه مى‏نامد.

و روى همين جهت بود كه ملايكه عبادت مشركين نسبت به خودشان را انكار كردند، پرستش جنّ را براى آنها اثبات نمودند.

و نيز بدان كه هر عبادت ‏كننده غير خدا عبادت غير خدا را نمى‏ كند مگر با عبادت معنوى شيطان، خواه معبود غير خدا ملايكه باشند يا غير آنها از جماد، نبات، حيوان، انسان، جنّ و شيطان.

پس عبادت ‏كننده غير خدا اوّلا شيطان را عبادت مى ‏كند، به سبب عبادت شيطان، غير خدا را عبادت مى ‏كند، پس او در حقيقت در عبادت غير خدا شيطان را عبادت مى‏ كند، نه معبود خود را، زيرا اگر شيطان نبود آن معبود را عبادت نمى ‏كرد.

فَالْيَوْمَ لا يَمْلِكُ‏ لفظ «فاء» براى ترتيب در اخبار يا جزاء شرط مقدّر است، اگر امروز معبودها عبادت، عبادت‏كنندگان را انكار مى‏كنند و هر يك در كار خود متحيّر و مضطرب و در نهايت اضطراب و تشويش است پس امروز هيچ يك براى ديگرى مالك نفع و ضرر نيست.

بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ نَفْعاً وَ لا ضَرًّا زيرا همه كارها در آن روز به دست خداست به خلاف روز دنيا كه ممكن است توهّم شود كه بعضى قدرت بر نفع و ضرر بعضى ديگر را دارند.

و خطاب به ملايكه و عبادت ‏كنندگان آنها يا به مطلق عبادت ‏كنندگان و معبودها، يا به مطلق رؤسا و مرئوسين، يا به اجنّه و عبادت‏ كنندگان آنهاست.

وَ نَقُولُ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا كسانى كه ظلم و ستم كردند از فاليوم معبودها و متاعها و يعنى معبودها و متاع‏هايى كه معبود و متاع بودن آنان با اذن و اجازه از جانب خدا نبوده و اطاعت‏كنندگان يعنى كسانى كه عبادت و اطاعت و شرك آوردن آنها با اذن و اجازه از جانب خدا نبوده است.

ترجمه بیان السعاده فى مقامات العباده سلطان محمد گنابادی«سلطان علیشاه» سوره سبا 29-54