معنای ظلمات كشف الاسرار و عدة الأبرارسوره ابراهیم

الظلمات و النّور

چون درهم پيوسته باشد در قرآن بر دو وجه آيد: يكى شب و روز ست چنانك اللَّه گفت در سورة الانعام: «وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ» يعنى الليل و النّهار، ديگر هر چه از آن آيد در قرآن بدان كفر و ايمان خواهد، ظلمات شرك است و كفر، لانّ الكفر غير بيّن فمثل بالظلمات و الايمان بيّن فمثل بالنّور.

و هر چه در قرآن آيد ظلمات تنها كه در نور پيوسته نبود هم بر دو وجه بود:

يكى بمعنى اهوال چنانك در سورة الانعام گفت: «قُلْ مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ» يعنى من اهوال البرّ و البحر، و در سورة النّمل گفت:«أَمَّنْ يَهْدِيكُمْ فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ» اى اهوال البرّ و البحر، ديگر وجه آنست كه سه خصلت بهم يعنى سه تاريكى بهم آيد چنانك در سورة الزمر گفت:«خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ فِي ظُلُماتٍ ثَلاثٍ» يعنى البطن و الرّحم و المشيمة،

و در سورة الانبياء گفت يونس را:«فَنادى‏ فِي الظُّلُماتِ» يعنى ظلمة اللّيل و ظلمة البحر و ظلمة بطن الحوت، و در سورة النور گفت: «ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ» يعنى كافر قلبه مظلم فى صدر مظلم فى جسد مظلم.

كشف الأسرار و عدة الأبرار، ج‏5 ـ سوره ابراهیم آیه1