امربه معروف ونهی از منکر ـ ترجمه بیان السعاده فى مقامات العباده سلطان محمد گنابادی«سلطانعلیشاه»

امربه معروف ونهی از منکر

 

وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ (104)

 

از امام صادق (ع) است: امر به معروف و نهى از منكر دو مخلوق از مخلوقات خداى تعالى هستند، پس كسى كه آن دو را يارى رساند خداوند او را عزيز گرداند و هر كس آن دو را خوار كند خداوند او را خوار گرداند.[1] از نبىّ صلّى اللّه عليه و آله است كه فرمود: مادام كه مردم امر به معروف و نهى از منكر مى‏كنند و در تحقق يافتن خوبى و نيكى‏ ها همكارى مى‏كنند در خير و صلاح هستند، و اگر اين كار را انجام ندادند بركات از آنها برداشته مى‏شود و بعضى بر بعضى ديگر مسلّط مى‏شوند، و براى آنان يارى‏ دهنده ‏اى در زمين و در آسمان وجود نخواهد داشت.[2] به امام باقر (ع) نسبت داده شده است كه فرمود: در آخر الزّمان مردمى خواهند بود كه در بين آنان افراد رياكار مورد پيروى قرار مى‏گيرند (مردم از رياكاران پيروى مى‏كنند)، و با صداى خوش قرآن مى ‏خوانند، و عبادت مى‏ كنند، اين سفيهان ناپاك اظهار عبادت مى ‏كنند و امر به معروف و نهى از منكر را واجب نمى‏ كنند مگر اينكه از ضرر ايمن باشند، و براى خودشان بهانه ها و عذرها طلب مى‏كنند، لغزشهاى علما و فساد علم آنها را پيروى مى‏ كنند، بر نماز و روزه و چيزى كه در نفس و مال ضررى بر آنها نداشته باشد روى آورند. و اگر نماز به چيزهائى كه با بدن و مالشان مربوط مى‏شود ضرر برساند، آن را ترك خواهند كرد، چنانكه بالاترين و اشرف واجبات را ترك مى‏ كنند. همانا امر به معروف و نهى از منكر واجب بزرگى است كه ساير واجبات به ‏وسيله آن استوار و پايدار مى‏شود.

آن وقت است كه غضب خدا بر آنها تمام مى‏شود و عقابش همه را در بر مى‏ گيرد، خوبان و نيكان در خانه بدان، و ضعفا در خانه قدرتمندان به هلاكت مى‏رسند، همانا امر به معروف و نهى از منكر راه انبيا و روش صالحين است، فريضه بزرگى است كه به واسطه آن ساير فرائض اقامه مى‏شود، مذاهب مورد اعتقاد و ايمان قرار مى‏گيرد، كسب‏ها حلال مى‏شود، مظالم به صاحبانش ردّ مى‏شود زمين آباد مى‏ شود، از دشمنان تاوان گرفته مى‏شود، و كارها روبه‏راه و مستقيم مى‏شود. پس شما با قلبهايتان آنان را انكار كنيد، با زبان‏هايتان سخن بگوئيد، پيشانى‏هايشان‏ را بكوبيد و در راه خدا از سرزنش سرزنش كننده ‏اى نترسيد.

پس اگر پند گرفتند و به حقّ برگشتند ديگر گناهى بر آنان نيست، إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يَظْلِمُونَ النَّاسَ وَ يَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ‏[3] (همانا راه نكوهش براى كسانى است كه به مردم ظلم مى‏كنند و در زمين به ناحقّ شرارت مى ‏ورزند، براى آنها عذابى دردناك است.) و اگر پند نگرفتند و به حق برنگشتند، پس با بدنهايتان با آنها جهاد كنيد و با دلهايتان به آنها كينه ورزيد، نه اينكه بخواهيد بر آنها سلطه جوئيد و نه به مال آنها تجاوز كنيد، و نه با ظلم و ستم بر آنها، ظفر يابيد تا اينكه به امر خدا برگردند و طاعت او را بگردن گيرند.[4]

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

[1] نور الثقلين: ج 1، ص 316، ح 321.

[2] صافى: ج 1، ص 339.

[3] سوره شورى: آيه 42.

[4] صافى: ج 1، ص 339، ح 340.

ترجمه تفسير بيان السعادة فى مقامات العبادة، ج‏3،سوره آل عمران