ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن فضل بن حسن طبرسی سوره یس 61 الی 65
[سوره يس (36): آيات 61 تا 65]
وَ أَنِ اعْبُدُونِي هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ (61)
وَ لَقَدْ أَضَلَّ مِنْكُمْ جِبِلاًّ كَثِيراً أَ فَلَمْ تَكُونُوا تَعْقِلُونَ (62)
هذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ (63)
اصْلَوْهَا الْيَوْمَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ (64)
الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلى أَفْواهِهِمْ وَ تُكَلِّمُنا أَيْدِيهِمْ وَ تَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ (65)
ترجمه:
61- و اينكه مرا پرستش كنيد اينست راه راست.
62- و هر آينه در حقيقت شيطان خلق بسيارى از شما را گمراه ساخت آيا نيستيد كه بخرد دريابيد.
63- اين دوزخ را كه (مشاهده ميكنيد) آن دوزخيست كه به شما وعده ميدادند.
64- امروز بسزاى كفرى كه ميورزيديد بدوزخ درآئيد.
65- امروز بر دهن هاى ايشان (مهر خموشى) مينهيم و دستهاى ايشان با ما سخن گويد و پاهاى ايشان بآنچه (در دنيا) فراهم كرده اند گواهى دهد.
قرائت:
ابو عمرو و ابن عامر (جبلّا) بضمّه جيم و سكون باء خوانده و اهل مدينه و عاصم و سهل (جبلّا) بكسره جيم و باء و تشديد لام خوانده و روح و زيد جبلّا بضمّه جيم و باء و تشديد لام قرائت كردهاند، و اين قرائت حسن و اعرج و و زهرى است و بقيّه از قاريان جبلا بضمه هر دو و تخفيف خوانده اند.
دليل:
معناى تمام لغتهاى جبلّا خلق فراوان و جماعت انبوه و جمع افرادى است كه طبيعت و سرشتشان بر اوست و اصل جبل طمع و خلقت، و از آنست جبل براى آنكه خلق شده بر ثبات و پايدارى، ابو مسلم گويد: اصل آن غلظت و شدّت است
تفسير:
سپس خداوند سبحان فرمود در حكايتش كه در روز قيامت بكفّار چه مى گويد: وَ أَنِ اعْبُدُونِي هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ پس توصيف فرمود پرستش را به اينكه آن راه راست از جهتى كه راه بهشت است، سپس ياد نمود دشمنى شيطان را به فرزندان آدم عليه السلام و فرمود:
وَ لَقَدْ أَضَلَّ مِنْكُمْ جِبِلًّا كَثِيراً يعنى در حقيقت شيطان بسيارى از شما مردم را از اين گمراه كرده به اينكه آنها را بگمراهى خوانده و بگمراهى واداشته و فريب داده است. أَ فَلَمْ تَكُونُوا تَعْقِلُونَ اينكه او شما را گول ميزند و از حق باز ميدارد، پس از او آگاه شويد و متوجّه گرديد، صورتش استفهام و معنايش انكار بر ايشان و سرزنش ايشانست، و در اين آيه بطلان مذهب جبرى هاست (در اينكه خداى تعالى اراده كرده گمراهى ايشان را) و اگر چنان بود كه آنها گفته اند، هر آينه اين اجبارى بود بر ايشان و حال آنكه از قصد شيطان انكار نمود عقيده جبرىها را.
هذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ اين است آن دوزخى كه وعده داده شده ايد بآن در سراى تكليف كه براى شما حاضر و آن را مشاهده ميكنيد.
اصْلَوْهَا الْيَوْمَ يعنى امروز لازم شويد عذاب را و اصل صلاء لزوم است و از آنست مصلى چنان كه ميآيد در اثر سابق براى لازم شدن او اثر آن را.
ابى مسلم گويد: يعنى بگيريد آتش و زبانه كشيدن آن را بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ بآنچه كه كفران ميكرديد، يعنى اين پاداش شماست بر كفرتان بخدا و تكذيب شما پيامبران او را.
الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلى أَفْواهِهِمْ امروز مهر خاموشى بر دهانهاى ايشان ميزنيم اين حقيقت مهر است پس در روز قيامت آن را بر دهان كفّار گذارند پس قدرت و توان بر كلام و سخن ندارند. وَ تُكَلِّمُنا أَيْدِيهِمْ و دستهايشان را به سخن آوريم بآنچه كه كرده اند وَ تَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ يعنى به نطق و سخن گفتن آوريم اعضايى را كه در دنيا سخن نميگفتند تا شهادت دهند برايشان و مهر زنيم بر دهانهايشان كه معهود بسخن گفتن بود، و مفسّرين درباره چگونگى شهادت اعضاء بر چند وجه اختلاف كرده اند:
اعضاء چگونه سخن ميگويند و شهادت ميدهند:
1- البته خداى تعالى طورى آنها را ايجاد ميكند در قيامت كه بتوانند سخن بگويند و شهادت دهند و اعتراف بگناهانشان كنند.
2- خداوند تعالى در آن اعضاء سخن قرار ميدهد كه بازگو كنند و البتّه نسبت كلام را بآن اعضاء داده زيرا ظاهر نميشود مگر از ناحيه آنها.
3- معناى شهادت و سخن گفتن اعضاء اينست كه خداى تعالى قرار ميدهد در آن از آيات چيزى كه دلالت كند بر اينكه صاحبان آن اعضاء خدا را بوسيله آنها معصيت و گناه نموده اند پس اين ناميده ميشود شهادت از اعضاء چنانچه گفته ميشود چشمان تو گواهى بيدارى شب تو ميدهد و ما بتحقيق در جلوتر امثال اين را ياد كرديم.
ترجمه تفسير مجمع البيان، ج20