وسواس خنّاس ـ ترجمه بیان السعاده فى مقامات العباده سلطان محمد گنابادی«سلطانعلیشاه»

 

أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها وَ نِعْمَ أَجْرُ الْعامِلِينَ (136)

 

جَزاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ جَنَّاتٌ‏: اين جمله تأكيد آن چيزى است از قول خدا أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ‏ استفاده مى‏شود، زيرا مفاد آن اين است كه جنّت و مغفرت محلّ ورود متّقين قرار داده شده است چون كه بهشت جزا و پاداش آنهاست، و چون آيه در مقام تأكيد است آن را با اسميّه بودن جمله تأكيد كرد، و نسبت را تكرار كرد به اينكه آن را داراى دو وجه قرار داد، كبرى، و صغرى، و كلام را بسط داد و اكتفا به ذكر مغفرت و جنّت نكرد، و جنّت را جمع آورد، و آن را وصف كرد به قول خداى تعالى:

تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها: و آن را مدح نمود به اينكه منّت از او برداشته شده است (در مقام اعطاى آن بر آنها منّت نمى‏گذارد) زيرا آن بهشت پاداش عمل آنهاست. و لذا فرمود:

وَ نِعْمَ أَجْرُ الْعامِلِينَ‏: يعنى چه خوب است اجر و پاداش عمل‏ كنندگان، كه مغفرت و بهشت‏ها است. روايت شده است كه وقتى اين آيه نازل شد ابليس بر كوهى بالا رفت پس با صداى بلند عفريت‏هايش را صدا زد، و همه پيش او جمع شدند، پس گفتند: اى آقاى ما براى چه ما را فرا خواندى، گفت: اين آيه نازل شده است پس چه كسى از شما به درد آن مى‏ خورد؟ عفريتى از شيطان بلند شد و گفت:

من مى‏دانم با آيه چه كار كنم، چنين و چنان مى‏كنم، شيطان گفت: تو به درد آن نمى‏خورى، پس يكى ديگر بلند شد و مثل اوّلى سخن گفت، كه شيطان گفت: تو نيز به درد آن نمى‏خورى.

بار سوّم وسواس خنّاس بلند شد و گفت: من مى‏دانم با آن چه كار كنم، شيطان گفت: تو با چه چيز و چه كار مى‏كنى؟ گفت: من به آنها وعده مى‏دهم و آرزومندشان مى‏كنم تا اينكه در گناه و خطيئه بيفتند، پس وقتى كه در گناه واقع شدند استغفار را فراموششان مى‏كنم. پس شيطان گفت تو به درد آن مى‏خورى، سپس او را موكّل آن آيه كرد تا روز قيامت‏.

 

ترجمه تفسير بيان السعادة فى مقامات العبادة، ج‏3 آل عمران آیه۱۳۶