بحث حضرت رسول اكرم(ص) با پيشوايان نصارى در مورد عیسی پسر خدا
بيان آيه 1 تا 5
شأن نزول:
كلبى، محمد بن اسحاق، ربيع بن انس ميگويند: هشتاد و چند آيه از اول اين سوره درباره طايفه اى از نصاراى نجران نازل شده است.
آنان شصت نفر سوار بودند كه نزد رسول اكرم اسلام (ص) آمدند چهارده مرد از بزرگانشان بودند كه در ميان اين چهارده نفر سه نفر سرآمد آنها بودند كه كارشان به دست آنها بود. يكى «عاقب» كه سرپرست جمعيت و طرف مشورت آنها بود كه نظرياتشان هميشه با موافقت او انجام ميگرفت نام وى «عبد المسيح» بود.
و ديگرى «سيد» كه عهدهدار كارها و اختياردار تعيين منازل و مسافرت آنها بود و نامش «ايهم» بود.
و سومى ابو حارثة بن علقمه كه بزرگترين رهبر روحانى و پيشواى مذهبى آنان و زمامدار مدارس آنان و در ميانشان بس شريف بود و كتابهاشان را بآنان ياد مىداد.
سلاطين روم او را بزرگ و آقاى خود مى دانستند و بخاطر دانش و كوشش علمى او معابدى برايش درست كرده بود.
آنان در وقتى كه پيغمبر اكرم (ص) نماز عصر را خوانده و در مسجد بود وارد مدينه شدند و داخل مسجد گشتند لباسهاى زيبا و لباده و عباهاى عالى در قيافه مردان بنى حارث در تن داشتند. وقتى بعضى از ياران رسول اكرم آنها را ديدند گفتند: ما در ميان دسته هايى كه بديدن پيامبر اسلام مىآيند تا كنون مانند اينها نديده ايم. وقت نماز آنان نزديك شد آنها ناقوس نواخته و مشغول نمازشان شدند و نماز خود را بطرف شرق مى خواندند، بعضى از اصحاب پيغمبر (ص) عرض كردند اينها در مسجد شما چنين مىكنند آن حضرت فرمود: بحال خودشان بگذاريد تا نمازشان را بخوانند.
بحث رسول اكرم با پيشوايان نصارى
پس از نماز «سيد و عاقب» نزد پيغمبر آمده بگفتگو پرداختند آن حضرت فرمود:
اسلام بياوريد.
نصارى: ما پيش از تو اسلام آورده ايم.
پيامبر: دروغ مىگوييد چون شما مىگوييد عيسى (ع) پسر خدا است و صليب را پرستش مىكنيد و گوشت خنزير مى خوريد پس اسلام نياورده ايد.
نصارى: اگر عيسى (ع) پسر خدا نيست پس پدر او كيست؟ و درباره عيسى (ع) همگى با آن حضرت به سخن پرداختند.
پيامبر: آيا شما باور نداريد كه فرزند بايد شبيه پدر خويش باشد؟
نصارى: بلى پيامبر: آيا قبول نداريد كه پروردگار ما براى هميشه زنده است و نمى ميرد ولى عيسى مى ميرد؟
نصارى: بلى
پيامبر: آيا معتقد نيستيد كه خداوند اختياردار همه چيز بوده و هر چيزى را حفظ كرده و بهمه مردم روزى ميدهد؟
نصارى: بلى
پيامبر: آيا عيسى مالك و اختياردار يكى از اينها هست؟
نصارى: نه
پيامبر: آيا قبول نداريد كه چيزى از آنچه در آسمان و زمين است بر خدا پوشيده نيست؟
نصارى: بلى
پيامبر: آيا عيسى (ع) مانند خداوند دانا است و چيزى بر او پوشيده نيست؟
نصارى: نه
پيامبر: آيا معتقد نمىباشيد كه خداوند عيسى (ع) را در شكم مادر صورتبندى كرد و خدا نمى خورد و نمى آشامد.
نصارى: بلى
پيامبر: آيا باور نداريد كه حضرت عيسى (ع) مانند ساير كودكان در شكم مادر بوده و مادرش او را مانند ساير زنان زاييد و عيسى (ع) غذا و آب مىخورد؟
نصارى: بلى
پيامبر: پس چگونه امكان دارد كه عيسى آن طور كه شما مى پنداريد باشد؟
پس نصارى ساكت شدند و خداوند هشتاد و چند آيه از اوائل اين سوره را در باره آنان نازل نمود.
ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن فضل بن حسن طبرسی سوره آل عمران آیه1–11