بازگشت كارها به خداى تعالى ـ ترجمه بیان السعاده فى مقامات العباده سلطان محمد گنابادی«سلطانعلیشاه»

تحقيق در معنى «بازگشت كارها به خداى تعالى»

«وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ»:

يعنى پس از تمام شدن زندگى و برداشته شدن پرده‏ها ظاهر مى‏شود كه كارها به دست خدا بوده، هيچ كس دستى بر آنها نداشته است و دستهاى ديگران آستين دست خدا بوده، و چون در دنيا ديد اين مسائل ضعيف بوده است، مردم جز آستينها چيزى نمى‏ ديدند، و پس از برداشته شدن پرده‏ها از پيش چشمها و قوّت گرفتن ديده‏ها، مشاهده مى‏كنيم كه همه آستين بوده ‏اند و فاعل اصلى دست خدا بوده و اينكه هيچ كارى به دست غير خداى تعالى نبوده است.

و به كار بردن بازگشت، كه عبارت از انتها به سوى ابتدا، به صورت تدريجى است، اشاره به اين معنى است. يعنى هر اندازه كه حجاب از چشمان آنها برداشته شود، فاعل ديگرى را مشاهده مى‏ كنند تا جايى كه همه حجابها برداشته شود، آن وقت مى‏بينند كه فاعلى جز او نيست و هيچ امرى غير از فرمان وى وجود ندارد.

ترجمه تفسير بيان السعادة فى مقامات العبادة، ج‏2، بقره آیه ۲۱۰