معنا حق كشف الاسرار و عدة الأبرار

و بدان كه حق اندر قرآن بر چند معنى است: نامى است از نامهاى خداوند جل جلاله، و ذلك فى قوله تعالى: فَتَعالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُ‏، ميگويد: بزرگست و بزرگوار خداوند و پادشاه، براستى خدا، و بخدايى سزا، و بقدر خود بجا.

جاى ديگر گفت:وَ يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ‏، ميگويد: مؤمنان دانند كه اللَّه خداست براستى، پيداست خود را بدرستى، پيداست خرد را بهستى، پيداست دلها را بدوستى. و گفته‏اند:حق در وصف او جل جلاله بمعنى موجود است، اى هو الموجود الكائن الذى ليس بمعدوم و لا منتف.

و در خبر مى‏آيد كه: «السحر حق، و العين حق»، اى كائن موجود، و كذلك يقال: «الجنة حق، و النار حق، و الساعة حق، و العين حق، و البعث حق، و الصراط حق»، اى موجود، و روا باشد كه حق در وصف اللَّه بمعنى ذى الحق باشد، چنان كه گويند:رجل عدل و رضا، اى ذو عدل و ذو رضا.

و در قرآن حق است بمعنى صدق، و ذلك فى قوله:فَوَ رَبِّ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌ‏، و قال تعالى: وَ اقْتَرَبَ الْوَعْدُ الْحَقُ‏، و قال: وَ يَسْتَنْبِئُونَكَ أَ حَقٌّ هُوَ قُلْ إِي وَ رَبِّي إِنَّهُ لَحَقٌ‏ اى صدق. و حق است بمعنى وجوب، چنان كه گفت: وَ كانَ حَقًّا عَلَيْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ‏، و تقول العرب: حق عليك كذا، اى واجب، و در جمله هر چه فعل آن نيكو بود، و اعتقاد آن درست، و گفتن آن روا، آن را حق گويند، يقال: هذا فعل حق، و هذا القول حق، و هذا الاعتقاد حق.

كشف الأسرار و عدة الأبرار رشيد الدين ميبدى سورة الانعام‏ آیه 1-5