قصد توهین ابوجهل به پیامبر (ص)ونتیجه آن تفسیر مجمع البیان

(أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهى‏ عَبْداً إِذا صَلَّى) اين بيان براى پيامبر (ص) است و اعلام و آگاهى براى اوست بآنچه ميكند بابى جهلى كه او را از نماز خواندن منع ميكند، در حديث آمده كه ابى جهل (لعنه اللَّه) بمشركين قريش گفت آيا در مقابل شما و برابر چشم شما محمد (ص) صورت و چهره خود را بخاك ميمالند يعنى سجده ميكند، گفتند آرى گفت بآن بتى كه من به آن سوگند ميخورم هر آينه اگر ديدم كه اين كار را ميكند و بخداى ناديده سجده ميكند گردنش را لگد مال ميكنم، پس بآن ملعون گفتند كه او در اينجا نماز ميگذارد، پس رفت كه گردن آن حضرت را لگد كند كه ناگاه بقهقرى و عقب عقب برگشت و دستش را بهم ميزد و حركت ميداد، پس باو گفتند اى ابو الحكم تو را چه شده، گفت ميان من و محمّد خندقى پر از آتش بود و قيافه ‏هاى هولناك وحشت‏زا و بالهايى كه مانع از پيشروى من شد.

پيغمبر خدا (ص) فرمود: بآن خدايى كه جانم در دست قدرت اوست اگر نزديك من شده بود هر آينه فرشتگان عضو عضو بدن او را جدا ميكردند پس خداى سبحان نازل فرمود، أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهى‏ تا آخر سوره، و اين داستان را مسلم در صحيح خود روايت كرده.

و معناى آيه اينست، آيا ديدى اى محمد كسى كه منع كرد از نماز و نهى ميكرد كسى را كه نماز ميخواند چه شد كيفر كردار او و حال او نزد خداى تعالى چه بود و آنچه را كه از عذاب مستحق آن شد چه بود، پس حذف شد براى دلالت كلام بر آن و اين آيه عام است در هر كسى كه نهى از نماز و كار خير ميكند.

سوره العلق آیه 9و10    ترجمه تفسير مجمع البيان، ج‏27