صلح حديبيه تفسیرمجمع البیان

شأن نزول:[سوره الرعد : آيه 30

كَذلِكَ أَرْسَلْناكَ فِي أُمَّةٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِها أُمَمٌ لِتَتْلُوَا عَلَيْهِمُ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَ هُمْ يَكْفُرُونَ بِالرَّحْمنِ قُلْ هُوَ رَبِّي لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ مَتابِ (30)

قتاده و مقاتل و ابن جريح گويند:

– آيه نخست، در باره صلح حديبيه، نازل شده است. در موقع نوشتن صلحنامه، پيامبر گرامى اسلام به على فرمود: بنويس: «بسم اللَّه الرحمن الرحيم» سهيل بن عمرو و ديگر مشركان گفتند: ما «رحمان» را نمى‏شناسيم. رحمان، صاحب يمامه يعنى مسيلمه كذاب است. بنويس: «باسمك اللهم».

مردم جاهليت، سر آغاز را همين جمله قرار مى‏دادند.

سپس پيامبر گرامى فرمود: بنويس: اين است آنچه محمد، پيامبر خدا بر آن صلح كرده است.

مشركين گفتند: اگر تو پيامبر خدا باشى و ما با تو بجنگيم و مزاحمت كنيم، بتو ظلم كرده‏ايم. بنويس:

– اين است آنچه محمد بن عبد اللَّه (ص) بر آن صلح كرده است.

اصحاب پيامبر گفتند:

– اجازه ده، با آنها بجنگيم.

فرمود:

– نه، هر چه مى‏گويند، بنويسيد.

از اينرو خداوند متعال فرمود:

– كَذلِكَ أَرْسَلْناكَ فِي أُمَّةٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ …

ضحاك و ابن عباس گويند:

– هنگامى كه پيامبر بقريش فرمود:

– براى «رحمان» سجده كنيد، آنها گفتند:

– رحمان كيست!؟

از اينرو آيه‏ «كَذلِكَ أَرْسَلْناكَ فِي أُمَّةٍ …» نازل شد.